Αναρτήθηκε από: akamas | Απρίλιος 28, 2013

Συνέντευξη Έλενας Χουζούρη

Εχθές ολοκλήρωσα το βιβλίο της Έλενας Χουζούρη Δυο φορές αθώα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος. Η συγγραφέας απαντά σε κάποιες ερωτήσεις μου.

1. Ένα ακόμη βιβλίο σας έχει ιστορικό θέμα. Τι είναι αυτό που σας τραβάει στην ιστορία;
Κατ αρχάς ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας. Μετά την τριλογία του αείμνηστου Νίκου Θέμελη όποιο μυθιστόρημα κι αν έχει κυκλοφορήσει με φόντο το παρελθόν χαρακτηρίζεται αυτομάτως «Ιστορικό», δυστυχώς και από έγκυρους κριτικούς. Πριν από την τριλογία του Θέμελη, κανείς δεν είχε διανοηθεί να βάλει την ταμπέλα «ιστορικό μυθιστόρημα», λόγου χάριν στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα, στην «Κάθοδο των εννιά» η στο «Ορθοκωστά» του Θανάση Βαλτινού ή στα πεζογραφήματα του Γιώργου Ιωάννου. Εκείνο που ενδιέφερε ήταν ο ψυχισμός και οι πράξεις των ηρώων και κυρίως ο τρόπος γραφής των μυθιστορημάτων η των πεζογραφημάτων δηλαδή η παρουσία ή όχι της λογοτεχνίας και όχι πρώτα και κύρια της Ιστορίας. Δυστυχώς η εύκολη και αβασάνιστη αυτή κατηγοριοποίηση πιστεύω ότι έχει προκαλέσει σύγχυση στους αναγνώστες ακόμη και στους υποψιασμένους και απαιτητικούς. Άλλωστε η θεωρητική συζήτηση για το τι είναι η δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα καλά κρατεί ήδη από τα μέσα του ….19ου αιώνα λίγες δηλαδή δεκαετίες από την κυκλοφορία του «Ιβανόη» του σερ Γουώλτερ Σκοτ ο οποίος θεωρείται ο πατέρας του ιστορικού μυθιστορήματος. Επειδή είμαι απολύτως σίγουρη ότι τα μυθιστορήματά μου δεν έχουν απολύτως καμία λογοτεχνική συγγένεια με τον… «Ιβανόη» αλλά αντίθετα φλερτάρουν με πάθος με το μεταμοντέρνο μυθιστόρημα του τέλους του 20ου και των αρχών του 21ου αιώνα, προπαντός τα δύο πρώτα, στην ερώτησή σας «γιατί ακόμη ένα μυθιστόρημα με ιστορικό θέμα» απαντώ ότι δεν γράφω μυθιστορήματα με ιστορικά θέματα, ούτε καν ιστορικά. Το τρίτο μάλιστα είναι απολύτως επίκαιρο. Γιατί αν θεωρήσουμε ως Ιστορία τη δεκαετία του 1990 ή το 1989 π.χ τότε θα με κάνετε να νοιώσω ως μαθουσάλας δεδομένου ότι βρίσκομαι στην μέση ηλικία και η δεκαετία του 1980 είναι πολύ κοντά μου για να τη θεωρήσω «Ιστορία». Εμπάσει περιπτώσει για να σοβαρευτώ λιγάκι όπως πρέπει τουλάχιστον [!] εκείνο που πάντα με ενδιέφερε και μ ενδιαφέρει είναι πώς οι άνθρωποι αντιδρούν όταν είναι αναγκασμένοι να ζήσουν ακραίες και μεταιχμιακές στιγμές και κακά τα ψέματα , οι πόλεμοι, οι εμφύλιοι, οι προσφυγιές, οι ξεριζωμοί είναι τέτοιες καταστάσεις κι εμείς οι Έλληνες όλα αυτά τα έχουμε φάει με το κουτάλι. Άρα δεν με τραβάει η Ιστορία ως τέτοια αλλά οι άνθρωποι μέσα σ αυτήν και βέβαια η λογοτεχνία.

2. Η Βερόνικα ζει δυο ζωές, στη Τασκένδη και στην Αθήνα. Και στα δυο μέρη θεωρείται ξένη. Αυτή ήταν η μοίρα των παιδιών των πολιτικών προσφύγων;
Από την έρευνα που έκανα και τους ανθρώπους με τους οποίους συνομίλησα, άνδρες, γυναίκες, φοβάμαι πως ναι. Πρέπει να σας πω ότι υπήρξαν περιπτώσεις ανθρώπων που αυτοκτόνησαν, δεν μπόρεσαν να προσαρμοστούν. Όσο μάλιστα μεγαλύτεροι ήρθαν στην Ελλάδα τόσο δυσκολότερη ήταν η προσαρμογή. Γι αυτό και πλάθω μια ηρωίδα που έρχεται στην ηλικία των 36 χρόνων στην Αθήνα. Ένα λοιπόν πολύ βασικό θέμα που θίγει αυτό το μυθιστόρημα είναι της «ξενότητας». Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό, της «ταυτότητας» -του ποιος είμαι- κι ένα τρίτο της πατρίδας –τι είναι τελικά πατρίδα.

3. Με ποιό τρόπο οι πολιτικοί πρόσφυγες γαλουχούσαν τα παιδιά τους στην εξορία;
Τα παιδιά των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων από τα γεννοφάσκια τους ακόμη το μόνο που άκουγαν ήταν για την Ελλάδα. Το μοτίβο της ζωής τους ήταν ότι «εμείς θα επιστρέψουμε στην Ελλάδα.» Οι Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες προτιμούσαν να κυκλοφορούν με την πράσινη κάρτα της προσωρινότητάς τους παρά να πάρουν τη σοβιετική υπηκοότητα. Μου έλεγε μια κυρία-γεννημένη στην Τασκένδη- ότι απαγόρευε στον εαυτό της να ερωτευτεί στα 18- 20 της χρόνια από το φόβο μήπως αυτός που θα ερωτευόταν μπορεί να μην ήταν Έλληνας κάτι που πιθανόν θα έβαζε εμπόδια στην επιστροφή της στην Ελλάδα. Δεν νομίζω ότι υπήρξαν Έλληνες με τέτοιο πάθος για την Ελλάδα, αυτήν που τους είχε αμείλικτα καταδιώξει και διώξει .

4. Πως αντιμετώπιζαν τα παιδιά μια πατρίδα που δεν είχαν γνωρίσει;
Μέσα από τις διηγήσεις και τα μάτια των γονιών τους. Την είχαν εντελώς εξωραίσει. Γι αυτό και έπεσαν από τα σύννεφα όταν επέστρεψαν. Τελικά η Ελλάδα ήταν η πατρίδα των γονιών τους. Όσο για το ποια ήταν η δική τους αυτό έχω την εντύπωση ότι ακόμη το ψάχνουν, τουλάχιστον κάποιοι από αυτούς.

5. Στο βιβλίο γίνεται αναφορά στη διαφορά εξορίας και μετανάστευσης. Θα θέλατε να αναφερθείτε σε αυτό τον διαχωρισμό;
Το αναφέρω μέσα στο μυθιστόρημα. Ο μετανάστης επιλέγει μόνος του να φύγει –άσχετα από τους λόγους για τους οποίους το κάνει. Το σπουδαιότερο μπορεί να επιστρέψει όποτε θελήσει, δεν θα τον εμποδίσει κανείς. Ο πολιτικός πρόσφυγας όμως αναγκάζεται να φύγει –τον διώχνει η ίδια η πατρίδα του- και το σπουδαιότερο δεν μπορεί να επιστρέψει γιατί αν το κάνει η πατρίδα του θα τον φυλακίσει η θα τον εκτελέσει. Να μην ξεχνάμε πως μετά τον Εμφύλιο είχε αφαιρεθεί από τους πολιτικούς πρόσφυγες η ελληνική ιθαγένεια και οι περιουσίες τους είχαν δημευθεί. Δηλαδή για την ελληνική πολιτεία δεν υπήρχαν. Ήταν νομικά ωσεί νεκροί.

6. Κάτω από ποιές συνθήκες ζούσαν οι πολιτικοί πρόσφυγες στη Σοβιετική Ένωση και ποιά κατάσταση αντιμετώπισαν όταν επέστρεψαν στην Ελλάδα;
Τα παιδιά των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων- από όσα συμπέρανα από τις μαρτυρίες τους- έζησαν πολύ καλά. Όλοι/ες μιλούν για ευτυχισμένα παιδικά και εφηβικά χρόνια. Το σοβιετικό κράτος-παρά τις γνωστές πια παθογένειές του- έδινε πολύ μεγάλη βαρύτητα στο παιδί. Παιδεία, αθλητισμός, συλλογικές δραστηριότητες, κατασκηνώσεις, πολιτιστικές δραστηριότητες, όλα παρέχονταν απλόχερα και δωρεάν. Το τι γινόταν στους μεγάλους, το πώς έβρισκαν οι γονείς τους τρόφιμα ή άλλα είδη πρώτης ανάγκης δεν απασχολούσε τα παιδιά. Πολύ περισσότερο δεν τα απασχολούσαν οι πολιτικές και εσωκομματικές διαμάχες. Εκτός βέβαια στις περιπτώσεις που κάποιος γονιός έπαιρνε το δρόμο της εξορίας, κυρίως μετά την αποσταλινοποίηση και τα γεγονότα του 1956-1957 στην Κομματική Οργάνωση της Τασκένδης. Όπως σας είπα ήδη όταν τα «παιδιά» αυτά ήρθαν μαζί με τους γονείς τους στην Ελλάδα είχαν μεγάλες δυσκολίες προσαρμογής. Τα περιστατικά που αναφέρω στο μυθιστόρημά μου είναι ενδεικτικά Γενικά ήταν σαν να ήρθαν σε άλλον πλανήτη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Kατηγορίες

Αρέσει σε %d bloggers: