Αναρτήθηκε από: akamas | Μαΐου 4, 2016

Συνέντευξη Νοέλ Μπάξερ

Πριν λίγες ημέρες έγραψα στο ιστολόγιο για το νέο βιβλίο της Νοελ Μπάξερ. Η συγγραφέας με τιμά απατώντας σε ορισμένες ερωτήσεις μου.

 

Το βιβλίο ξεκινά περιγράφοντας τα ήθη μιας ελληνικής επαρχίας λίγο πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ποια ήταν σε γενικές γραμμές η κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή;

Είναι αυτή που περιγράφω στο βιβλίο. Η Ελλάδα τότε βρισκόταν υπό το καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Μεταξά. Τα πράγματα ήταν δεδομένα. Υπήρχαν απαγορεύσεις, εξορία και προπαγάνδα. Ακόμη και τα παιδάκια υπάγονταν σε ένα συγκεκριμένο σύστημα, εκπαιδευόντουσαν για ΕΟΝίτες. Ιστορικά είναι καταγεγραμμένα αυτά και δεν είναι δύσκολο για έναν μεταγενέστερο συγγραφέα να τα βρει. Υπάρχει πληθώρα ντοκουμέντων. Επιπλέον αυτών, πριν γράψω το «Το χνάρι που δεν έσβησε» που κυκλοφόρησε πριν λίγες μέρες από τις εκδόσεις Διόπτρα, συγκέντρωσα μαρτυρίες. Συνομίλησα με ηλικιωμένους, τότε παιδιά, που μου μετέφεραν την εμπειρία τους από το Καθεστώς του Μεταξά. Αναζήτησα τα συμπιεσμένα ανάμεσα στις γραμμές καθώς και την αντίληψη που είχαν τότε για τη ζωή, γιατί κι αυτό μέσα στα χρόνια αλλάζει. Αυτή την ατμόσφαιρα της εποχής αποτύπωσα στο μυθιστόρημα, και πρόσθεσα όσα στοιχεία της μου χρειαζόντουσαν, τόσο για την πλοκή όσο και για να αποδώσω άρτια τον χαρακτήρα του κάθε ήρωα.

Λίγο πριν το ΟΧΙ του Μεταξά ήταν σαφώς μια δύσκολη εποχή, κυοφορείτο ένας πόλεμος. Επικρατούσαν απειλητικές ιδεολογίες, ο ναζισμός εξαπλωνόταν. Δεν κοιμόταν ήσυχος ο κόσμος. Είναι τούτο το σωστό περιβάλλον για να αναπτυχθούν φόβοι κι αγωνίες. Από μόνο του δηλαδή, ακόμη και χωρίς τον πόλεμο, αρκούσε για να αποκτήσουν μια βαθιά χαρακιά στην ψυχή τους τα παιδιά και οι νέοι άνθρωποι εκείνου του καιρού. Το νέο μου μυθιστόρημα αναζητάει αιτίες σε εκείνες τις χαρακιές. Πιστεύω, και το υποστηρίζω στο βιβλίο, πως μετατόπισαν κάποιους από την πορεία της ζωής που θα είχαν κανονικά, αν δεν τα είχαν ζήσει αυτά. Το Χνάρι, όπως το λέω, είναι ένα βαθύ ψυχογραφικό μυθιστόρημα που, με την αλυσιδωτή σχέση δράσης-αντίδρασης, ασχολείται με τα δρώμενα της ανθρώπινης ψυχής όταν πάνω της παίζουν η Ιστορία και τα ήθη της εποχής.

 

Ποιο ρόλο παίζει η θρησκεία στην ψυχοσύνθεση των ηρώων σου;

Σίγουρα όχι τον κλασικό και αναμενόμενο. Δύο ηρωίδες συνδέω στο βιβλίο με την θρησκεία, και την καθεμία τη δένω μαζί της με άλλον τρόπο.

Η κοσμοκαλογριά Ευθαλία, ή σκέτο Καλογριά, είναι βατή. Αναγνωρίσιμη φιγούρα κι ας την περιποιήθηκε και την μετάλλαξε σημαντικά ο μαγικός ρεαλισμός, η τεχνική της γραφής στις συγκεκριμένες σελίδες. Τη βάζω όλη της τη ζωή να ανεβοκατεβαίνει και να φέρνει γύρες το ίδιο βουνό, «Το στρόγγυλο βουνό», κάνοντας αγαθοεργίες. Ο λόγος που θα κρατήσει το ξένο παιδί θα συμφωνήσετε πως είναι αγνά θρησκευτικός. Το ίδιο και η θυσία της, μια προσωπική Σταύρωση με τον δικό της, ιδιαίτερο τρόπο. Εάν την κάνω να δίνει στο παιδί το όνομα μιας ειδωλολάτρισσας, της γνωστής φιλοσόφου Υπατίας από την Αλεξάνδρεια, είναι καθαρά από καλοσύνη. Από την αρχή ήθελα να δείξω στον αναγνώστη πως αυτή η γυναίκα από καλοσύνη ήταν ικανή να κάνει τα πάντα!

Η Υπατία είναι σαφώς πιο πολύπλοκη περίπτωση. Στην Παναγία είδε την Ιδανική Μητέρα. Η μητρική απουσία, από τη γέννησή της, την καθόρισε. Την οδηγώ, δικαιολογώντας το, στο άκρο της εμμονής. Συλλέγει εικόνες της Παναγίας και κυκλοφορεί με τις Παναγίες της σε μια βαλίτσα όταν αλλάζει τόπους. Τονίζω έτσι την αντίθεση, το οξύμωρο. Από τη μια η ηρωίδα μου να περιβάλλεται από Παναγίες και από την άλλη να μην έχει πάρει τίποτα από την γλυκύτητά της, να λειτουργεί τελείως ανάποδα.

 

Μπορώ να πω ότι αυτό το βιβλίο σου είναι το πιο πολιτικό, καθώς περιγράφει τις έντονες αντιθέσεις που υπήρχαν στην Ελλάδα τη μεταπολεμική περίοδο. Πως αποφάσισες να γράψεις ένα τόσο πολιτικό βιβλίο;

Δεν το είχα σκοπό, δεν ξεκίνησα με στόχο να γράψω ένα πολιτικό βιβλίο. Έχοντας όμως προεπιλέξει να ασχοληθώ αυτή τη φορά με το πιο πρόσφατο παρελθόν του τώρα μας, να ακουμπήσουμε το όριο του σύγχρονου δηλαδή, μπήκα στην Κατοχή, στον Εμφύλιο και στα μεταγενέστερα πληγωμένα χρόνια του, και, κατόπιν, στην Χούντα. Κύλησε το βιβλίο χρονικά και ακολούθησε την πορεία της ελληνικής ιστορίας. Θα ήταν εξωφρενικό και ιστορικώς μέγα ατόπημα να το βγάλω εκτός δρόμου. Εξάλλου τα χρειαζόμουν αυτά τα βαριά γεγονότα για το μήνυμα του βιβλίου, είχαν ηχηρό λόγο να υπάρχουν.

Έβαλα στο Χνάρι ήρωες και δεξιούς και αριστερούς, δεν σφήνωσα σε κανένα πολιτικό στρατόπεδο. Σε αυτό ομολογουμένως με βοήθησε το εγγλέζικό μου, δεν όφειλα εγώ να ανήκω κάπου. Έθεσα στην άκρη τη μητέρα μου και τις ιστορίες τις οικογενειακές και, ανενόχλητη, αποτύπωσα εξ’ αποστάσεως την κατάσταση. Σφαιρικά. Αντιμετώπισα την ιστορική αυτή περίοδο που ακόμη καίει και ζεματάει, δίχως πάθος και χωρίς εμπάθεια. Και τους δεξιούς και τους αριστερούς ήρωες τούς χειρίστηκα συγγραφικά με κατανόηση και αξιοπρέπεια. Είναι πολιτικό βιβλίο επομένως, αφού ήταν άκρως πολιτική η εποχή των ηρώων μου, αλλά δεν είναι πολιτικοποιημένο. Εμένα μ’ ενδιαφέρει ο άνθρωπος. Η ψυχή του. Ψυχογραφικό μυθιστόρημα είναι το «Το χνάρι που δεν έσβησε», μην το ξεχνάμε. Επιδίωξή μου, όταν το έγραφα, ήταν να κατεβάσω τον αναγνώστη -κάθε αναγνώστη- στον λαβύρινθο της ψυχής των μυθιστορηματικών ηρώων μου. Και του Σίλα και του Σπάρτακου. Προηγήθηκα εγώ κι ήθελα μαζί μου όλους τους αναγνώστες.

 

Σημαντικό ρόλο στην ιστορία παίζει η σχέση πατέρα γιού στην ιστορία σου;

Σημαντικότατο ρόλο! Του γονιού με το παιδί του και αντίστροφα. Τρεις γενιές ζήσανε στο «σπίτι με το μεγάλο πεύκο» του μυθιστορήματος. Πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι, με αμυχές και πληγές λόγω της εποχής και λόγω της ιδιοσυγκρασίας τους. Κάποιοι αναμφίβολα τα έπαθαν από το στραβό τους το κεφάλι. Πολλές προσωπικές ιστορίες και άλλα τόσα μυστικά. Θα έρθουν στο φως τα ενδόμυχα, δεν θα μείνουν στο σκοτάδι. Οι συγκρούσεις θα είναι αμείλικτες. Στο όνομα της αγάπης. Αυτή είναι το λάβαρο.

Η κορυφαία φυσικά σχέση του βιβλίου είναι του Σπάρτακου με τον Άγη. Ο πρώτος θα αντιμετωπίσει κατάφατσα την μεγίστη σύγκρουση του μυθιστορήματος, ενώ ο δεύτερος θα επιφέρει την κάθαρση. Οι δυο τους, πατέρας και γιος, γιος και πατέρας,  ξαναβρίσκονται. Δεν θα άντεχα να έχω χώρια έναν τέτοιο πατέρα. Το ίδιο, δεν θα άντεχα να κρατήσω μακριά έναν τέτοιο γιο. Οι σελίδες αυτές, κατά την συγγραφή, με συγκίνησαν βαθύτατα.

 

Ποια είναι η σημασία της αγάπης και του έρωτα στο βιβλίο σου;

Στο «Το χνάρι που δεν έσβησε», περιφερόμενη, κινήθηκα αρκετά και στην αγάπη και τον έρωτα εξερευνώντας τις ποικίλες μορφές τους. Οι ιδιαίτεροι άνθρωποι, θεωρώ, αντιμετωπίζουν την αγάπη ιδιαίτερα. Έχουν έναν δικό τους τρόπο. Φαίνεται να μην έρχεται σε αυτούς ο έρωτας με το ίδιο πρόσωπο. Αυτό το πρόσωπο του έρωτα ζήτησα να αποκαλύψω και να το γνωρίσουμε, και οι αναγνώστες και εγώ.

Όσον αφορά την αγάπη, στο όνομά της έχουν γίνει θηριώδη εγκλήματα. Έχει δυο πλευρές σαν τον Ιανό, και την καλή και την κακή. Είναι διπρόσωπη. Φρόντισα να τα δει ο αναγνώστης και τα δύο τα πρόσωπά της!

 

Ποιο το νόημα που θέλεις να περάσεις στον αναγνώστη με την αφήγηση της ιστορίας;

Ένα πράγμα πολύ απλό και ξεκάθαρο: πως ο κόσμος που μας περιβάλλει, η εποχή που ζούμε, μας αλλάζει τη ζωή μας. Μετατοπίζεται η πορεία μας. Ερήμην μας και χωρίς να το καταλαβαίνουμε, έτσι συμβαίνει συνήθως. Να το ξεκαθαρίσω, δεν συμβαίνει μόνο σήμερα, συνέβαινε πάντα. Οι άνθρωποι συνδεόμαστε με την αλυσίδα της αέναης σχέσης δράσης κι αντίδρασης. Το ανθρώπινο πάρε-δώσε μας. Κάθε ενέργεια του καθενός ακουμπάει τον διπλανό του. Πρώτα την οικογένεια ακουμπάει ασφαλώς, και ύστερα παντού, το γενικό κι αόριστο «η κοινωνία». Τα επικίνδυνα δεν είναι όσα βρίσκονται στην επιφάνεια αλλά εκείνα που σιγοκαίνε, που παραμένουν άσβεστα. Όποιος ισχυρίζεται πως δεν έχει, γελιέται. Ακόμα και η επιφάνεια της γης είναι στερεή και στεγνή αλλά από κάτω, στα έγκατά της, βράζει και κοχλάζει. Η ψυχή του ανθρώπου χαράζεται διαρκώς όπως η λευκή παγωμένη επιφάνεια στα παγοδρόμια, στον χορό με τα παγοπέδιλα. Να το έχουμε υπόψη μας. Να το προσέξουμε. Αυτό μόνο.

 

 

 

 

Advertisements

Responses

  1. Ευχαριστώ θερμά για την φιλοξενία και για τις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις που μου έδωσαν την ευκαιρία να πω πώς αντιμετώπισα το Χνάρι μου κατά την συγγραφή. Πράγματα που δεν είναι γνωστά στον αναγνώστη, Σε αυτό το μοτίβο θα κινηθώ και στην παρουσίαση στον Ιανό αυτήν την Δευτέρα 9/5, στις 8:30μμ. Ίσως, αγαπητέ ΑΚΑΜΑ και φίλοι αυτού του blog, συνεχίσουμε εκεί την κουβέντα μας!

  2. Σ’ αυτή τη σκοτεινή περίοδο, που πίσω από το ‘ΟΧΙ’ κρυβόταν η σκληρότερη δικτατορία με τα χειρότερα να έρχονται. Σε αυτό το εφιαλτικό σκηνικό, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον περιμένω την αποτύπωση στο «χνάρι που δεν έσβησε» από την φίλη Νοέλ.

  3. Πράγματι, στο «Το χνάρι που δεν έσβησε» υπάρχει η αποτύπωση αυτής της χρονικής περιόδου πάνω στον άνθρωπο. Συμφωνώ μαζί σου, Ευγένιε, ήταν τόσο σκληρή που προκάλεσε χαρακιές στην ψυχή πολλών.

  4. Το ξεκίνησα εχθές και μου αρέσει πολύ! Η συνέντευξη θα φωτίσει καλύτερα κάποιες πτυχές του βιβλίου.

  5. Σου εύχομαι καλή ανάγνωση, λοιπόν! Θα τα πούμε μετά, όταν το τελειώσεις.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Kατηγορίες

Αρέσει σε %d bloggers: